Canlıların ortak özellikleri ve temel bileşenleri

7 0
Sponsorlu Bağlantılar

Bu yazı Canlıların ortak özellikleri ve temel bileşenleri ile ilgili detaylı bilgiler vermek amacıyla hazırlanmıştır. Aşağıda Canlıların ortak özellikleri ve temel bileşenleri hakkında aradığınız herşeyi bulacaksınız.

CANLILARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ

Canlı ve cansızların aynı kimyasal ve fiziksel yasalara bağlı olduğuna inanan felsefeye Materyalizm ya da mekanik görüş, buna karşılık canlıların farklı yasalar altında hareket ettiğini ve canlılığın mistik bir güç ile meydana geldiğini benimseyen görüşe de Vitalizm ya da kadercilik denir. Her iki görüşün de temelinde belirli kimyasal ve fiziksel ilkelerin yattığı bir gerçektir. Canlılk ile cansızlığı virüslerde birbirinden ayırmak oldukça zordur (uygun koşullarda canlı özelliği, uygun olmayan koşullarda ise kristal hale geçerek cansız özelliği gösterir). Daha ileriki kademelerde canlılık özelliği belirgin hale geçerken, o zaman da canlının bitki mi yoksa hayvan mı olduğu konusunda bazı sorunlar ortaya çıkar. Nitekim birhücreli bazı hayvan grupları bugün hem botanikçiler hem de zoologlar tarafından incelenmektedir. (Örneğin; kamçılılardan öglenanın karanlıkta hayvansal, ışıkta bitkisel davranması, evrimsel gelişimde her iki grubun bu kademede ortak bir organizasyona ve ataya sahip olduğu fikrini güçlendirmektedir.) Bu aşamadaki ortaklık, daha sonraki kademelerde “bu bir canlıdır” yargısını açıkça verdirecek ortak özellikleri beraberinde vermiş; uyuma göre bu özellikler sonradan geliştirilmiştir.
A. ÖZEL BİR KİMYASAL DİZİLİME SAHİP OLMALARI
Cansızlar, kimyasal bağların izin verdiği ölçüler içerisinde bir bileşime sahiptirler. Canlılar ise bu kimyasal bağların dizilimini özel bir şekilde saptarlar. Tüm canlılar genleri oluşturan çekirdek asitlerini –genellikle DNA (bazı virüslerde RNA)- içerirler. Gensiz bir canlılık düşünemeyiz. Çünkü genler değişik yaşam formlarının sentez ve replikasyonundan (eşlenmesinden) sorumludur. Tüm genler aynı birimlerden; fakat değişik dizilimlerden oluşmuştur. Dolayısıyla tüm canlıların yapısına giren protein, bu genlerin yapısal değişikliğine uygun olarak, her hücrede farklı amino asit dizilimine sahip olurlar. İlave olarak karbonhidrat, yağ, ve su içerirler. Tüm bu maddelerin özel karışımı protoplazmayı meydana getirir.
B. HÜCRESEL DİZİLİM
Canlıların büyük bir kısmı (kural olarak çokhücreliler) hücre olarak bilinen birimlerden yapılmıştır. Her hücre çok ince zarla (plazma zarı) çevrilmiştir. Bu zar erimiş maddelerin ve suyun hücre içerisine girip çıkmasına izin verir. Her iki yönde de geçirim bakımından çok özelleşmiş seçici bir yeteneği vardır. Hücre bir çok kimyasal değişimin yapılabilmesi için değişik enzimleri ve en önemlisi yalnız başına kendinin aynını üretebilecek yeteneğe sahiptir.
C. ORGANİZASYON
Canlıların vücut kısımlarının görev bölümüne ve belirli kurallar içerisinde canlılık etkinliğini devam ettirmelerine organizasyon denir. Bütün hayvan ve bitkilerin vücudu, yapısal ve işlevsel olarak birim kabul edilen hücrelerden yapılmış olmasına karşın homojen değildir. Farklılaşmış vücut kısımları değişik görevleri üzerine almıştır. Hatta birhücreli canlılarda, ergin evrede, boy ve şekil sabit olmakla beraber, hücrenin farklı kısımları farklı görevleri üzerine almıştır.
D. UYARILMA
Bütün canlıların çevrelerindeki fiziksel ve kimyasal koşulların değişmesine karşı tepkileri kalıtsaldır. Basit organizmalarda uyarı, genel olarak bütün vücutla algılandığı halde, yüksek organizmalarda duyu organlarının yeri merkezileşmiştir. Örneğin; ışık gözle, koku burunla, tat dille, basınç ve sıcaklık deriyle vs. Uyarının alınması ve gerekli tepkinin gösterilmesi, canlının evren içerisinde en uygun yerde ve koşullarda yaşamasını sağlamayı yaratmaktadır.
E. HAREKET
Beslenme, korunma, üreme, yayılma, en rahat edebileceği bölgeyi bulma vs. gibi yaşamın temel işlevlerini yürütebilmek için, ilkel organizmalarda ya vücudun tamamıyla protoplazmik hareket ya bir kısmıyla sil ve kamçı hareketi ya da yüksek organizmalarda görülen, yürüme, yüzme, ve uçmanın sağlanması için belirli organ oluşumları görülür. Birçok canlı tüm yaşamı süresince belirli bir yere bağlı kalmasına karşın, vücudun değişik kısımlarının çevre koşullarına göre değişimi de hareket olarak kabul edilir. Örneğin; bitkilerde ışığa (fototropizm), yerçekimine (geotropizm), neme (higrotropizm), vs. ye yönelim bir hareket kavramı içerisinde değerlendirilir.
F. ENERJİ KULLANIMI
Canlılığın en önemli öğelerinden biri büyüme, üreme, yenilenme vs. için enerjiye olan gereksinimleridir. Hücre kendi başına enerji üretemez; dışarıdan kaynak sağlamak zorundadır. Hayvanlar enerji bağları içeren molekülleri yıkmak (katabolik tepkimeler) suretiyle gerekli enerjiyi sağlarlar. (karbonhidrat, yağ ve proteinden). Küçük molekülleri büyük moleküller halinde bağlayarak (anabolik tepkimeler) yapı taşlarını ve enerji depolanmasını da yapabilirler. Bu tepkimelerin tümüne birden biyoenerjitik denir. Bir moleküldeki enerjinin büyük bir kısmını kullanma oksijen kullanmakla olur; yani tamamıyla oksitlenmelidir (aerobik solunum=oksijenli solunum). İlkel canlıların bir kısmı (bazı mikroorganizmalar, özellikle mayalar) ve bazı endoparazitler (bağırsak solucanları gibi) bu kaynak maddeleri oksijensiz yıktığı için enerjinin pek az bir kısmından yararlanabilir (anaerobik solunum=oksijensiz solunum). Pek az bir organizma grubu da bazı inorganik maddeleri yıkmak suretiyle enerji elde eder; azot, demir ve kükürt bakterileri bunlara tipik örneklerdir. Dünyada serbest oksijenin olmadığı devirlerde, canlılar enerjilerini bu yollarla sağlıyorlardı. Bitkiler ise (saprofit ve parazit olanların bir kısmı hariç) enerji kaynağı olarak güneş ışınlarını kullanır. Güneş ışınlarının kuantlarındaki enerjiyi kimyasal bağlar halinde (nişasta) tutarlar ve bu kimyasal bağlar tüm adrıbeslek (heterotrof) canlıların enerji kaynağını ve yapı maddelerini oluşturur. İlk evrelerde (bitkiler oluşmadan önce) enerji kaynağı olarak UV ışınlarının katalizlediği bazı ilkin organik moleküller kullanılmıştır. Ozon perdesi oluştuktan sonra bu kaynak büyük ölçüde kurumuştur.
G. ÇEVREYE UYUM
Canlılar kural olarak yaşadığı ortamın koşullarına uyum yapabilecek yeteneğe sahiptir. Bu durum homeostatik tepki olarak bilinir. Değişik koşulların bulunduğu ortamda en uygun yeri seçmeye çalışır; şayet tam anlamıyla uygun ortam bulamazsa, yapısal değişikliklerle (mutasyonların yardımıyla) bu uyum sağlanmaya çalışılır. Günlük uyumlardan binlercesini farkında olmadan yaparız. Örneğin gözün karanlığa ve aydınlığa uyum yapması gibi. Çevre koşullarının değişmesi canlı bünyesine en az etki bırakacak şekilde iletilmeye çalışılır (özellikle sıcakkanlılarda); örneğin çölde ve kutuplarda insan kanı her zaman aynı sıcaklıktadır. Canlı, uyum yapabildiği oranda hayatta kalma şansına sahiptir. Bu oran ise kalıtsal yapı ile saptanmıştır. Bu sınırların dışındaki uyumlar ancak mutasyonlarla sağlanabilir.
H. ÜREME
Hiçbir canlı sonsuz olarak yaşamını devam ettiremez. Herhangi bir şekilde, üremeyle, kalıtsal materyal gelecek kuşaklara aktarılır. Birhücrelilerde bölünme aynı zamanda çoğalmayı sağlamasına karşın, çokhücrelilerde üreme belirli vücut kısımlarına özgü bir yetenek olarak ortaya çıkmıştır. Bazı canlı gruplarında gen değişimi olmaksızın (eşeysiz) üreme görülmesine karşın (birhücrelilerde mitoz bölünme; çokhücrelilerde tomurcuklanma, dallanma, partenogenez çoğalma, bitkilerde çeliklenme vs.) kural olarak eşeyli üreme çok daha sıktır. Bu şekilde değişik gen kombinasyonları ortaya çıkarak daha başarılı döllerin meydana gelmesini sağlar. Bu, evrim mekanizmasının en önemli ögelerinden biridir.
İ. EVRİMSEL UYUM VE VARYASYONLARIN KALITIMI
Tüm canlılar genlere sahiptir ve genlerin tümü de mutasyonla değişebilir. Bu, aynı türün farklı bireylerinin kalıtsal olarak değişmesini sağlar. Dolayısıyla o anda faydalı olan mutasyonları taşıyan bireyler seçilir, zararlı olanlar uyum yapamadığı için ortadan kaldırılır ve evrimsel bir yönlendirme ortaya çıkar. Bu, zamanla türün değişmesine neden olur; özellikle çevre koşulları değiştiği zaman. Kalıtsal uyumlar meydana gelmeseydi, hiçbir tür yaşamını sürdüremeyecekti; çünkü çevre koşulları devamlı olarak değişmektedir.
I. BÜYÜME
Çevresindeki anorganik (ham) maddeleri kendi protoplazma yapısına çevirme, büyüme olarak bilinir. Bitkilerde (çok yıllık) kural olarak sınırsız bir büyüme görülmekle beraber, hayvanlarda her türün kendine özgü şekil ve büyüklüğe ulaşmasına kadar devam eder. Çok hücreli hayvanlarda genellikle bir büyüme evresi vardır. Bu evrede büyüme hızlıdır. Daha sonraki evre olgunluk evresidir, büyüme yoktur; fakat protoplazmanın yenilenmesi için devamlı besin yadımlaması (asimilasyonu) vardır. Protoplazma, :-):-):-):-)bolik tepkimeler sonucu sürekli olarak yıkılır, eğer yaşam devam edecekse bu protoplazmanın yenilenmesi gerekir. Birhücrelilerde büyüme, çoğalma ile sonuçlanmasına karşın; çokhücrelilerde vücudun gelişmesini ve irileşmesini sağlar.
Yaşlılık evresinde protoplazmanın yenilenmesi gittikçe azalır; hücre yavaş yavaş işlevini; ilerlemiş ve yaygınlaşmış durumlarda da yaşamını yitirir. Bu bozulma herhangi bir yaşta, yeterince besin alınmadığında veya nitelik bakımından doyurucu olmadığında da ortaya çıkabilir. Yenilenmenin kusursuz olması protoplazmanın içerdiği maddelerin eksiksiz olmasıyla sağlanabilir. Büyüme her türde kalıtsal yapıyla sınırlandırılmıştır. Bunun alt ve üst sınırları çevre koşullarıyla belirlenmiştir

Canlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir – 

Canlıların ortak özellikleri nelerdir
Canlıların ortak özellikleri hakkında bilgi

Canlıları cansızlardan ayıran özelliklerdir.
1 – Şekil
Her canlının kalıtım ve çevre etkisiyle oluşan belli bir şekli var-
dır. Amip ve cıvık mantarların şekli değişkendir. Canlıda (kalıtım x çevre) etkisiyle oluşan özelliklere modifikasyon denir. Bazı özellikler (kan grubuCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - cinsiyetCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - hastalık etkenlerine karşı oluşturulan antikor tepkimeleri vb) sadece genlerle belirlenir.
Modifikasyon : Çevre etkisiyle genlerin işleyişinde meydana gelen kalıtsal olmayan değişmelerdir. Modifikasyonlar genellikle iki yönlüdür. Kalıtsal değildir.

ÖRNEKLER :
— Çuha çiçeği yüksekte kırmızıCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - alçakta beyaz çiçek açar
— Döllenmiş yumurtadan çıkan arı ve karıncalar farklı beslenme şekillerine göre kraliçe yada işçi bireyleri oluşturur.
— Kaslarını fazla kullanan insanın kasları gelişir.
— Himalaya tipi tavşandaCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - beyaz kürk yolunarak yerine buz sarılırsa siyah kürk çıkar.
— Deniz kenarındaki ağaçlar rüzgâr alma yönünün tersine büyür.
— Kıvrık kanatlı sirke sinekleri 16 ºC de yetiştirilirse düzCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - 25 ºC de yetiştirilirse kıvrık kanatlı olur.
— Çekirgeler 16 ºC de yetiştirilirse beneksizCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - 25 ºC de yetiştirilirse benekli olur.
— Dere yatağındaki istiridyeler suyun akış şekline göre farklı kabuk şekillerinde olurlar.
— Eşeysiz üreyen canlılarda aynı hücreden gelişen yavruların aralarındaki tüm farklılıklar modifikasyondur.
— Tek yumurta (gerçek) ikizlerin aralarında gözlenebilen tüm farklılıklar modifikasyondur

Mutasyon : Genlerin kimyasal yapısında meydana gelen de değişmelerdir. Mutasyonlar üreme hücrelerinde olursa kalıtsaldır. Vücut hücrelerindeki mutasyonlar kalıtsal olmayıp sadece modifikasyona neden olurlar.

ÖRNEK :
Kıvrık kanatlı sirke sineğiCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - 16 º de yetiştirilince düz kanatlıCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir -
25 ºC de yetiştirilince kıvrık kanatlı olur. Bu modifikasyondur.
— Kıvrık kanatlı bir sirke sineği 35 ºC de yetiştirilince kıvrık kanatlı yavruları oluyor. Bu kıvrık kanatlı yavrular 16 ºC de yetiştirilince yine kıvrık kanatlıCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - 25 ºC de yetiştirilince yine kıvrık kanatlı oluyor.
Bu verilen örnek mutasyondur. Çünkü 35 ºC de genlerin yapısı değişmiştir. Artık hangi ortam olursa olsun hep aynı özellik görülmektedir.
Varyasyon : Aynı türün bireylerinde görülen kalıtsal farklılıklardır. Varyasyonun nedeni mutasyonlar ve eşeyli üremedir. Varyasyonlar doğal seleksiyonlara neden olduğu için evrimsel açıdan önemlidir.
ÖRNEK :
— Aynı anne babadan doğan çocukların birbirlerine ve anne babalarına tam olarak benzememesi varyasyondur.

Adaptasyon : Bir canlının bulunduğu ortamda yaşama ve üreme şansını artıran özelliklerinin bütününe adaptasyon denir. Adaptasyonların nedeni doğal seleksiyonlardır.

ÖRNEK :
— Bukalemunun girdiği ortama uygun olarak renk değiştirmesi
— Dış döllenme yapan canlıların gamet sayısının fazla olması
— Çiçekli bitkilerin embriyoyu besleyecek tohum oluşturması
— Rüzgârla tozlaşan çiçekli bitkilerde polen sayısının fazla olması
— Kutuplarda yaşayan ayılarınCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - sıcak bölgede yaşayan hemcinslerine göre daha iri vücutlu olması
— Kurak bölgede yaşayan bitkilerin yaprak ayasının darCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - gövde ve yaprakların tüylüCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - stomaların küçük ve derinde olması
— Ağaç dallarında yaşayan çekirgelerin görünüşlerinin ağaç dallarına benzemesi

2 – HÜCRE
Canlının yapısını oluşturanCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - en küçük canlı yapı ve görev birimlerine hücre denir.

Bakteriler ve Mavi – Yeşil algler(siyanobakteriler) prokaryot hücreye sahiptir.

3 – BESLENME
Canlılar enerji elde etmekCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - yıpranan parçalarını onarmak – büyümek ve hayatsal olayları düzenlemek amacıyla beslenirler.

BESİNLER

Enerji verici Onarıcı – yapıcı Düzenleyici

Karbonhidratlar Yağlar Proteinler Mineraller Su Vitaminler Nişastalı gıda- Bitkisel Bitkisel Yeşil sebzeler ve tatlılar – Yağlı to- – Baklagiller İnorganik ve meyveler
– Hamur işleri humlu Hayvansal Yağda eriyen
– Pilav bitkiler – Et ACanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - DCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - ECanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - K
– Patates Hayvansal – Yumurta Suda eriyen
– Tatlılar – İç yağı BCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - C
– Tereyağ
Organik Organik
Dengeli beslenme : Bir insan bir öğündeCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - yaşınaCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - işineCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - cinsisiyetine ve sağlık durumuna uygun olarakCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir -yukarıdaki besin maddelerinin her birinden yeteri kadar almak zorundadır. Buna dengeli beslenme denir.

Ototrof beslenme : İnorganik maddelerden organik maddeleri sentezleyerek beslenmedir.
ÖRNEK :
– Fotosentez
– Kemosentez
Heterortof beslenme : Canlının dışardan hazır besin alarak beslenmesidir.

4 – BÜYÜME
Bir hücrelilerde sitoplazma hacminin artmasına büyüme denir. Çok hücrelilerde hücre sayısının artmasına büyüme denir. Çok hücrelilerde büyüme mitoz bölünme ile sağlanır. Bitkilerde büyümeyi meristem (bölünür) doku sağlar. Boyca büyümeyi primer meristem (I. cil bölünür doku) sağlar. Tüm bitkilerde bulunur.

Enine büyümeyi sekonder meristem (II. cil bölünür doku) sağlar. Sekonder meristemin kambiyum ve mantar fellojeni olmak üzere iki çeşidi vardır. Kambiyum ağaçlarda bulunur ve enine büyümeyi sağlar. Böylece yıllık yaş halkaları oluşur. Bitkilerde meristem doku bulunduğundan büyüme devamlıdır. Hayvanlarda büyüme sınırlıdır. Belli bir büyüklüğe kadar devam eder.

Bir hücreliler neden belli bir büyüklüğe ulaşınca bölünür? Görüldüğü gibi hacim büyüdükçe oransal olarak yüzey küçülür Hücre zarından alınan maddeler hücreye yetmez hale gelir. Çekirdek bölün emri verir. Hücre bölününce hacim küçülür ve
oransal olarak yüzey büyütülmüş olur.

5 – BOŞALTIM
Bütün canlılar hücrelerinde metabolizma sonucu oluşanCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - atıkCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - zehirliCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - zararlı ya da gereğinden fazla bulunan(organik besin- maddeleri hariç) maddeleri organizmalarından uzaklaştırırlar. Bu olaya boşaltım denir.

Bir hücrelilerde : Doğrudan doğruya hücre zarından difüzyonlaCanlıların Ortak Özellikleri Nelerdir- Canlıların Temel Ortak Özellikleri Nelerdir - boşaltım ko-arıyla yada kontraktil(vurgan) ko-arla olur. Kontraktil ko-ar tatlı sularda yaşayan bir hücrelilerde bulunur ve suyu difüzyonun tersi yönde boşaltır.
Sünger ve sölenterelerde : Boşaltım organı yoktur

Konu ile alakalı etiketler: ortak adaptasyonları bulalım, canlıların ortak özellikleri ve temel bileşenleri, eienskappe van lewende dinge, canlıların ortak özellikleri nelerdir, ortak adaptasyonu bulalım, ortak adaptasyonlar, canlıların temel ortak özllikleri ile ilgili soru ve cevapları, lise 1 biyoloji canlıların ortak özellikleri video, canlılarınteml, canlıların temel bileşenleri ile ilgili bulmaca, canlıların ortak bileşenleri vikipedi, canlıların ortak özellikleri mutasyon gibi, canlıların ortak bileşenleri, inorganik ve canlıların ortak özellikleri ile ilgili bulmacalar, canlıların temel bil ile ilgili testler, canlılarıntemel özellikleri nelerdir ve bunlar hakkında sorular bul, hayvanların ortak adaptasyonları, ortak adaptasyonlar bulalım, canlıların ortak özellikleri, mineralsuvitaminin ortak özellikleri, canlıların temel özellikleriyle ilgili sorular, canlıların ortak özellikleri ile ilgili sorular ve cevaplar, canlıların temel besinleri nelerdir, canlıların temel ortak özellikleri ilgili sorular, canlıların temel özellikler hakkında soru,
Sponsorlu Bağlantılar

Yorum Yapılmamış --> "Canlıların ortak özellikleri ve temel bileşenleri"

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current ye@r *