Cümlenin Öğeleri İlkokul 3.Sınıf Türkçe Etkinlikleri

Sponsorlu Bağlantılar

Üçüncü Sınıf Cümlenin Öğeleri Konu Anlatımı

CÜMLENİN ÖĞELERİ

YÜKLEM :

Cümlede işi, hareketi, yargıyı, bildiren çekimli unsura denir.

Not :Bir cümle birden çok öğeden oluşabileceği gibi tek bir yüklemden de oluşabilir.

– Ertesi gün okula müfettişler gelmişti.(C)

– Düşünüyorum (C)

– Güzeldi. ( C )

Not:Yüklem genlikle cümlenin sonunda bulunur; ancak günlük konuşmalarda, atasözlerinde ve şiirde yüklemin yeri değişebilir.

-Gel çabuk buraya!

-Sakla samanı gelir zamanı .

-İstanbul u dinliyorum gözlerim kapalı

Not:Her sözcük ya da sözcük gurubundan yüklem yapılabilir.

-Gecenin yalnızlığında sadece seni düşünürüm (fiil)

-Kasaba halkı meydanda toplanmıştı.(fiil)

-Yaşadığımız günler tıpkı bir rüzgar gibiydi.(edat)

-Bu olayların suçlusu odur. (zamir)

-Sabah uyandığında gözleri ışıl ışıldı.(ikileme)

-Konuşmalarına ister istemez kulak misafiri oldum. (deyim)

-Çalışmak yaşamın bir parçasıdır.

-Odayı süsleyen şey rengarenk çiçeklerdir. (sıfat)

-Öğrenmenin bir yolu da okumaktır.

-Ali derslerinde çok başarılıydı.

2.ÖZNE

Yüklemin bildirdiği işi, hareketi yapan veya yargının gerçekleşmesine araç olan unsura denir.

Not:Özneyi bulmak için yükleme kim, ne soruları sorulur Yüklemi isim olan cümlelerde ise olan kim, olan ne soruları sorulur.

-Seyirciler fotoğraf sergisini çok beğendi.

-Ailece bulmaca çözmeye meraklıdırlar.

-Güzel gözler tül ardından görünsün.

-Coşkun nehirler gibi ağlamak istiyorum.

-Ben bu yüzden yalnızlığa hasretim .

-Keskin bir rüzgar eser şimdi dağlardan.

-İhtiyar kadın gitmeme taraftar değildir.

Not: Yüklemi edilgen fiillerle kurulan cümlelerin gerçek öznesi yoktur.

-Yemekten sonra erkenden yatıldı.

-Okula kadar yüründü.

-Kahvaltıda çaylar içildi.

-Akşam geç saate kadar derse çalışıldı.

Üç çeşit özne vardır:

A.Gerçek Özne:

Yüklemin bildirdiği işi hareketi bizzat kendisi yapan öznedir. Cümlede iki şekilde gösterilir:

1)Acık Özne:

Cümle içinde açık bir şekilde gösterilir

-Yağmur çok şiddetli yağdı.

-Çocuk iki gündür hasta yatıyor.

-Gemi ufukta yavaş yavaş kayboluyordu.

-Geceleri bir ses uykumu böler.

2)Gizli özne:

Cümlede doğrudan yer verilmeyen ancak yüklem taşıdığı eklerden anlaşılan öznedir.

-Ertesi gün ona telefon ettim.

-Görmeyeli hemen de bizi unutmuşsun.

-Bu kıyı kasabasına her yaz gelirim.

-Kumsalda yürüyüş yapıyorlar.

NOT:Yüklemi isim olan cümlenin öznesi gerçektir.

-Siyah renkli araba satılıktır.

-Dün akşam pencereler kapalıydı.

B)Sözde Özne:Yüklemi edilgen çatılı cümlelerde,aslında nesne olan öge özne olarak kullanılır.

-Ağaçtaki meyveleri topladı.

-Ağaçtaki meyveler toplan.

-Öğrenciler bütün sınıfı temizledi.

-Bütün sınıf temizlendi.

-Hep bir ağızdan ilahiler okunuyor.

-Düğün için yemekler yapıldı

C)Örtülü Özne

Yüklemi edilen çatılı cümlelerde bazen ce, tarafından, nedeniyle,gibi sözcükler kullanılarak işi bizzat yapan varlığa da yer verilebilir.

-Yolcu otobüsleri belediyemizce hizmete açıldı.

-Yarışma halk tarafından çok beğenildi

-Kar nedeniyle yollar kapandı.

NOT:Her sözcük ya da sözcük grubu özne olabilir.

-Geçen gün evin duvarı yıkılmıştı.(isim tamlaması)

-Bahçesinde okyanuslar yetişiyordu.(isim)

-Derdini söylemeyen derman bulamaz.(sıfat fiil)

-Sana bakmak suya bakmaktır.(isim fiil)

-Okumak zihni dinlendirir.(isim fiil)

-Çoluk çocuk otobüse dolmuştu.(ekeylem)

-Yağmurlu havalar yarından sonra ülkeyi terk edecek(sıfat)

-Kimse seni benim kadar düşünmez(zamir)

3)NESNE

Öznenin yaptığı işten, hareketten etkilenen unsurdur

Uyarı :isim cümlelerinde yüklemi edilgen çatılı cümlelerde ve geçişsiz fiillerde nesne yoktur.

Nesneler ek alıp almamasına göre ikiye ayrılır.

a)Belirtisiz Nesne

Yükleme ne sorusu sorularak bulunur. Belirtme durum eki (–i) almamış olup yalın haldedir.

b)Belirtili Nesne

Yükleme kimi, neyi, nereyi soruları sorularak bulunur.Belirtme durum eki olmuştur.

-Bu yörede kızlarımız kilim dokur.

-Yolun kenarına kocaman kütükleri yığmışlar.

-O köpeği mahallenin çocukları da arıyordu.

-Bu şehirde tüm sokaklar seni düşünür.

-Başımdaki gökleri bir deniz sanıyorum.

-Kadın kendine bir elbise almış.

-Ben aşkımla baharı getirdim

-Buram buram kekik kokar

-O buğulu gözlerinde parlak yıldızları seyrettim.

-Okulda sigara içmek yasaktır.

-Şafak gülleri ufukta bir bir soldu.

-Dün akşam burayı yakmışlar.

4.ZARF TÜMLECİ

Yer yön sebep miktar durum ve zaman bildirerek yüklemi açıklayan unsurdur. Zarf tümlecini bulmak için yükleme,

nasıl, niçin, neden, ne kadar, ne zaman, kim tarafından

ne tarafından, soruları sorulur.

-Dostluklar ömür boyu sürünce güzeldir.

-Bu gece her zaman dişini tırnağına takarak çalışır.

-Yüreğimdeki yara gittikçe büyüyor.

-Güneş her doğduğunda y l nızlık başına vurduğunda beni hatırla.

-Trabzonlara yaslanıp şarkı söylüyor bir kadın.

-Kırgın kırgın yüzüme bakma Rosa.

-Ipıssız bir gecede karşılaşmıştık seninle.

-Göçmen kuşlar güneye doğru göç ediyordu.

-Rusyaya tonlarca fındık ihraç edildi.

-Sıcaktan tüm ekinler yanmıştı.

-Bu yıl yağmur yağmadığı için ürün de az oldu.

-Bu konser belediye tarafından düzenleniyor.

UYARI:Yön isimleri yalın halde zarf tümleci olurlar.Belirtme durum eki (-i) alırsa belirtilinesne,-e/-de/-den,hal ekini alırsa dolaylı tümleç olur.

– Hizmetçi,içeriyi iyice süpürsün.

n.

-Adam yavaşça içeri girdi.

-Bir süre sonra içeriden bir ses geldi.

5)DOLAYLI TÜMLEÇ

Yönelme,bulunma ve çıkma bildirerek cümlenin anlamını tamamlayan unsura denir.

NOT:Dolaylı tümleç olan öğe mutlaka e/-de/-den hal eklerinden birini alır.

-Buluşma yerine hemen gelmiş.

-Senin kirpiklerinde bir damla oldu akşam.

-Ağlamayan çocuğa meme verilmez.

-Bir havuz kenarında yan yana oturmuşuz.

-Eskicinin sesi sokağın başından duyuluyordu.

-Askerler kuyunun ağzına birikmişti.

-Bu gazeteci yazılarında gerçeklerden hiç sapmaz.

-İhtiyar,bütün mirasını karısına bırakmıştı.

NOT:Dolaylı tümleci bulmak için yükleme;

kime,kimde,kimden,nereye,nerede,nereden sorusu sorulur.

UYARI:-e/-den hal eki için edatı görevinde kullanılıyorsa ya da sebep bildiriyorsa zarf tümleci kurar.

-de/-den hal ekleri zaman bildiren sözcüklerin üzerine gelirse zarf tümleci olur.

-Korkudan kızın dili tutulmuştu.

-Babasıyla kavga ettiğinden eve uğramıyor.

-Birazdan hava kararacak.

-Yaz akşamlarında yıldızları seyrederdik.

-Denize yüzmeye gidiyorum.

-Ailesine yürekten bağlıydı.

6)EDAT TÜMLECİ

Bazı edatlarla öbekleşerek cümleyi amaç, araç, birliktelik, özgülük, karşılaştırma, gibi anlamlarla açıklayan unsurdur.

-Çalışmak için yurt dışına gitmiş.(amaç)

e.t.

-Kadın oğlunu bulabilmek için gazeteye ilan vermiş.(amaç) e.t.

-Bu tatlıyı senin için ayırdım.(aitlik,özgülük)

e.t.

-Yağmur yağdığı için baraj taşmış.(z.t.,sebep)

-Yaralıyı hastaneye ambulansla götürmüşler.(araç)

-Bu yaz Bodruma ailesiyle gidecek.(birliktelik)

-Adam öfkeyle yüzüme baktı.(z.t. durum)

-Ali,arkadaşlarına göre derse daha çok çalışıyor.(karşılaştırma)

-Bana göre bu iş olmaz.(görüş)

-Direğe karşı on adım yürüdü.(z.t. yön)

-Sen bile doğum günümü kutlamadın.

Sponsorlu Bağlantılar

Newton Ödülleri, Newton un aldığı ödüller ve kazandığı başarılar

Sonraki Sayfa »

Sınav Stresini Yenmenin Kesin Yolu

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Current ye@r *