M.Kemal Atatürk zamanında kurulan partiler hangileridir, nelerdir, isimleri (adları) nedir

Sponsorlu Bağlantılar

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk siyasi partisi hangisidir?

T.C NİN KURDUĞU
İLK SİYASİ PARTİ NEDİR?

CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ İLK SİYASİ PARTİLER Türk milletinin
askeri alandaki mücadelesi bittikten ve düşman Türk yurdundan atıldıktan sonra
ülkenin sosyal,ekonomik ve siyasal yönden ilerlemesi için çalışma- lara başlandı.bunlardan
en önemlisi Cumhuriyetin ilanıdır. 23 Nisan 1923’te TBMM’ nin açılması,yurdun
düşmandan kurtarılması ve salta- natın kaldırılmasıyla yeni Türk Devleti,zaten yönetim
bakımından halk idaresine dayanan Cumhuriyet rejimiyle yönetiliyordu.Buna rağmen devletin ismi
henüz konmamıştı.Bu durum içeride karışıklığa neden olduğu gibi dış politikada
da yeni kurulan şıklığa neden olduğu gibi dış politikada da
yeni kurulan devletin itibarına gölge düşürüyordu.Bu arada alınan bir kararlarla
TBMM’nin yenilenmesine karar verildi.Yapılan seçimler sonucunda 11 Aralık 1923’te II.
Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı.Mustafa Kemal, artık yeni rejimin ve
devletin adının konması gerektiğini düşünüyordu.Bu düşüncesini bir kanun tasarısı halinde
meclise getirdi. Mecliste yapılan görüşmeler sonucunda tasarı kabul edilerek 29
Ekim 1923’te yeni Türk Devleti’nin adı “Türkiye Cumhuriyeti” şeklinde belirlenmiş
oldu. Cumhuriyetin tam anlamıyla demokratik olması, Atatürk’ün en büyük isteğiydi.
Atatürk,milli egemenliğin sağlıklı işleyebilmesi ve ülkeyi yönetecek olanların seçiminde farklı
görüşlere de yer verilebilmesi için çok partili yaşama geçilmesi gerektiğini
düşünüyordu.Bu nedenle çok partili hayata geçme konusundaki öncülüğü yapmış ve
ilk siyasal partiyi kurmuştur. TÜRKİYE’DE KURULAN SİYASİ PARTİLER CUMHURİYET HALK
FIRKASI Cumhuriyet döneminin ilk siyasal partisi olarak Halk Fırkası adıyla
Mustafa Kemal tarafından kuruldu(9 Eylül 1923).Kurtuluş Savaşı’nı başlatarak milli ege-
menliği sağlayan Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin devamıdır.Partinin ilk genel başkanlığına
Mustafa Kemal Paşa ,genel başkan vekilliğine İsmet Paşa (İnönü) ve
genel sekreterliğine Recep Bey(Peker) seçildi.Ana hatlarıyla partinin amaçları milli egemenliğin
halk tarafından halk için uygulanmasına yol göstermek,Türkiye’yi çağdaş uygarlık düzeyine
yükseltmek ve hukuk devletini egemen kılmaktı.Partinin ilk genel yönetim kurulunda
hepsi de milletvekili olan Sabit(Sağıroğlu),Refik(Say- dam),Celal(Bayar),Münir Hüsrev(Göle),Cemil(Uybadın),Saffet(Arıkan),Zülfü (Tigrel) ve Kazım
Hüsnü beyler yer aldılar.Parti içindeki fikir ayrılıkları,halifeliğin kaldırılmasından ve 1924
Anayasası’nın kabulünden sonra su yüzüne çıktı ve Kazım Karabekir ,Rauf
Orbay,Refet Bele,Ali Fuat Cebesoy ve Adnan Adıvar gibi bir grup
milletvekili partiden istifa ederek ,cumhuriyet döneminin ilk muhalefet partisi olan
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nı kurdular.İki partili hayat fazla uzun sürmedi. Şubat
1925’te başlayan Şeyh Sait Ayaklanması’nın ardından Takriri Sükun Kanunu’na dayanılarak
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı. Tüzüğe göre parti ,bir “inkılap” partisiydi.Partiye
ancak cumhuriyetçi kişiler üye olabilecekti.Halkçılar ,hiçbir ailenin,sınıfın,cemaatin ya da bireyin
ayrıcalığını kabul etmeyecekti(md 2).Mustafa Kemal Paşa,cumhurbaşkanı seçildikten sonra da partiden
ayrılmadı;yönetimde eylemli olarak çalıştı,partiyle bütünleşti.CHP dışında kurulan Terakkkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın
(1924) yedi ay,Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın(1930) üç buçuk ay ve Ahali
Cumhuriyet Fırkası’nın(1930) iki ay yaşama olanağı bulduğu bir ortamda CHP,1946’ya
kadar devleti ,muhalefetsiz yönetti. TERAKKİPERVER CUMHURİYET FIRKASI 1924 yazında birtakım
yolsuzluk ve rüşvet olaylarının basında açıklanması TBMM’de muhalefeti harekete geçirdi.Mart
1924’te hilafetin kaldırılmasına karşı olan tutucu,dinci kesim de muhalefette yer
alıyordu.Atatürk orduya dayanarak bir darbe hazırladıklarından kuşkulandığı genarelleri ordudan ayırmak
için TBMM üyeliği ile askerliğin bağdaşamayacağı konusunda bir kanun çıkarttırdı.Refet
Bele, Ali Fuat Cebesoy,Kazım Karabekir ve Cafer Tayyar paşalar milletvekilliğini
seçerek ordudan ayrıldılar.TBMM’de muhalefet güçlendi.20 Ekim 1924’te Mübade- le,imar ve
iskan bakanı hakkında verilen soru önergesi gensoru önergesine dönüştü. Yapılan
tartışmalar sonunda İsmet Paşa hükümeti güvenoyu aldı ama ertesi gün
Halk Fırkasından istifalar başladı

Sponsorlu Bağlantılar

Atatürk’ün uzunluk ölçüleri ile ilgili yaptığı yenilikler nelerdir ve değişiklikler hakkında bilgi

Sonraki Sayfa »

Atatürk’ün kişiliğini anlatan sözleri, Atatürk’ün kişisel özelliklerini anlatan sözleri,

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Current ye@r *