Osmanlı devşirme sistemi nedir, ne işe yarar, amacı neydi, niçin kuruldu

201 0
Sponsorlu Bağlantılar

Devşirme, Osmanlı İmparatorluğu’nun ele geçirdiği Hıristiyan topraklardan -özellikle Balkanlar’daki- genç ve yetenekli çocukların toplanması, bu çocukların sıkı bir eğitimden geçirilerek üstün bir asker veya bürokrat oluşturulması sistemidir. Bu sistem ile yetiştirilip bürokrat olan devşirmeler arasında Sokullu Mehmet Paşa ve Yunus Paşa gibi sadrazamlığa dahi yükselebilenler oluyordu.

Devşirilen her çocuğun doğum tarihi, köyü, kazası, sancağı, baba ve ana adının yanı sıra eşgali de bir deftere yazılır, bu defterlere eşgal defterleri denirdi. Daha sonra yanına verileceği Türk ailesinin reisi olan sipahisinin ismi de bu deftere yazılırdı. Bu defter iki nüsha tutulur ve biri devşirme memurunda, diğeri de çocukları sevk eden memurda bulunurdu. Günümüze kadar bu eşgal defterlerinden üç adet bulunmuş. Bu defterlerdeki bilgilerin incelenmesiyle, kural olarak 8-18 yaş arası gençlerin alınmakta olduğu görülmüş, ancak 6 yaşında alınanları da görülmüştür. Üç defterdeki devşirmelerin yaş ortalaması ise 15.3 çıkmıştır.

Osmanlılar, genç ve yetenekli çocukları seçerken, alacakları çocuğu evdeki tek erkek çocuk olmaması şartı ile alırlardı ve yüz güzelliği de önemliydi. Eğer daha önce aynı aileden bir çocuk alındıysa, yıllar geçse de ikinci bir çocuk alınmaması kuralı vardı. Devşirmelerin %90 civarında çoğunluğu asker, %10 kadarı saray görevlisi ve bürokrat olurlardı. Ailelerin genellikle itiraz etmemelerinin nedenlerinden biri de, gençlerin o dönem için seçkin bir mevki elde edecek olmaları, düzenli maaş ve yaralanma veya yaşlılıkta emeklilik benzeri bir yardımın yapılmasıydı.

Devşirmeler, Orhan Gazi veya I. Murat zamanında kurulmuş olan Yeniçeri Ocağı ve Bostancı Ocağı’nın kuruluşlarından bir süre sonrasında, temelini oluşturmaya başlarlar. Devşirme, Osmanlı’da fethedilen bölgelerdeki Hıristiyan ailelerin çocuklarının 1/5 ini alarak onları yeteneklerine göre yetiştirmeye dayanırdı; eğer güçlü ve dövüşmeye yatkın iseler Yeniçeri ocağına, devlet işlerine yatkın iseler Saray’a alınırlardı. Osmanlı tarihindeki büyük komutanların, devlet adamlarının, vezirlerin pek çoğu devşirme sisteminden gelmekteydi. Bu ilk dönemlerde çok faydalı olmuş; devşirmeler, Osmanlı Ordusu’nda önemli yere sahip olmuşlardır. Ancak sistem son dönemlerde suistimal edilmiş ve bozulmuştur. Devşirme sisteminin Osmanlı imparatorluğunun çözülmesindeki etkisi bugün önemli bir tarihsel tartışma konusudur.

Devşirme sistemi kaldırıldıktan sonraki yıllarda, yeniçeri olabilecek olan Yunanlar, Bulgarlar, Sırplar, Ermeniler, isyanlarda, 93 Harbi ve Balkan Harbi’nde Osmanlıya karşı savaştılar.

Devşirme sistemi; Nepal, Pakistan ve Hindistan’da günümüzde de devam etmektedir. Tarihte Osmanlı’dan önce, Roma, Bizans ve birçok İslam devletindeki devşirme uygulamasında daha çok yabancı ülke halklarından gençlerin seçilmesi yaygındı. Osmanlı’daki devşirme sistemi ise kendi tebasından gençlerin toplanması üzerine kuruluydu.

İlk devşirme sistemi I. Murat zamanında yapılmıştır.

Sponsorlu Bağlantılar

Yorum Yapılmamış --> "Osmanlı devşirme sistemi nedir, ne işe yarar, amacı neydi, niçin kuruldu"

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current ye@r *