22.08.2014

    Türkiye’de En Çok Görülen Doğal Afetler

    Sponsorlu Bağlantılar

    Yurdumuzda en çok görülen doğal afetler nelerdir?

    Doğal afetler, insanları olumsuz etkileyen doğal olaylardır. Büyük oranda can ve mal kaybına neden olurlar. İnsanlara ve ülkelere büyük zarar verirler. Doğal afetlerin kontrol altına alınıp durdurulması da mümkün değildir. Bazı doğal afetleri şöyle sıralayabiliriz:

    a. Depremler
    Yer kabuğunda meydana gelen ani sarsıntılara deprem denir. Yeryüzünün belirli yerlerinde sıklıkla görülür. Buralara deprem kuşakları denir. Bunların en önemlisi Kuzey Anadolu Deprem Kuşağı’dır. Bu kuşak Saros körfezinden başlayarak Marmara denizinin kuzeyinden İzmit körfezi ve Karadeniz Bölgesi’ndeki sıradağların arasındaki çukurluklardan Van gölünün kuzeyine kadar ulaşır.

    Deprem öncesi alınması gereken önlemler;

    -Deprem kuşağına yerleşim yeri kurulmamalıdır.
    -Zemini sağlam olmayan yerlere yerleşilmemelidir.
    -Binalar yüksek katlı olmamalı ve inşaat tekniklerine uygun yapılmalıdır.
    -Halka deprem konusunda eğitim verilmelidir.

    Deprem sırasında yapılması gerekenler;

    -Soğukkanlı davranılmalıdır.
    -Balkon ve pencereden atlanmamalıdır.
    -Elektrik sigortası ve hava gazı vanası kapatılmalıdır.
    -Bina içinde sağlam eşyaların yanında çömelmiş durumda bulunulmalıdır.
    -Sarsıntı biter bitmez binadan çıkılmalıdır.

    Ülkemizin büyük bir kısmı deprem tehlikesi altında olduğu için depreme karşı her zaman hazırlıklı olmalıyız. Kısacası depremle yaşamayı öğrenmeliyiz.

    b. Erozyon
    Sel suları ve rüzgârlar tarafından aşındırılarak taşınan toprakların barajlara, göllere ve denizlere biriktirilmesine erozyon denir.
    Yurdumuz yarı kurak bir iklime sahip olduğu için önemli bir kısmı bitki örtüsünden yoksundur. Aynı zamanda yurdumuz çok engebeli bir araziye sahiptir.

    Bunlardan dolayı ülkemizde çok şiddetli erozyon meydana gelmektedir. Sağanak yağışlar, orman ve otlakların tahribi ile arazilerin yanlış kullanımı da erozyonu artıran faktörlerdendir. Erozyon sonucunda toprağın en verimli olan kısmı taşındığı için tarım alanlarında azalma meydana gelir. Taşınan toprağın bir kısmı baraj göllerine dolarak barajların kullanım sürelerinin kısalmasına neden olur.

    Toprak erozyonu ülkemiz için çok önemli bir sorundur. Çünkü tahrip edilen toprakta bitkiler yetişmeyecektir. Bu yüzden topraklarımızda tarım yapmak zorlaşacaktır. Bu durumda ülkeler açlık tehlikesi ile karşı karşıya kalabilirler. Erozyonla mücadele için özel bir kuruluş olan TEMA (Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı) kurulmuştur. TEMA erozyon konusunda eğitici çalışmalar yaparak, erozyonu önlemek için faaliyetlerde bulunur.

    Erozyonu önlemek için;

    -Orman alanları korunmalıdır.
    -Boş araziler ağaçlandırılmalıdır.
    -Meralar korunmalıdır.
    -Eğimli yamaçlar taraçalandırılmalıdır.
    -Tarlalardaki anız örtüsü yakılmamalıdır.

    Kısacası erozyonu önlemek için bitki örtüsü korunmalıdır.

    c. Toprak kayması
    Yamaçlarda bulunan toprağın, kütle halinde kayarak aşağı doğru inmesi olayına toprak kayması denir. Toprak kaymasına heyelân da denir. Bazen toprakla birlikte altındaki kayanın bir bölümü de yer değiştirir.

    Toprak kaymasının nedenleri;

    -Yer şekillerinin fazla eğimli olması,
    -Yağışlar ve eriyen kar sularının toprağı kaygan hale getirmesi,
    -Özellikle killi toprakların yağış sularını emerek kayganlaşması,
    -İnsanların yol yapımı ve inşaat çalışması gibi faaliyetleri de toprak kaymasına neden olabilir.

    Ülkemizde toprak kaymaları en fazla ilkbahar mevsiminde görülmektedir. Bunun en önemli nedeni kar erimeleridir. Toprak kayması en fazla Karadeniz Bölgesi’nde meydana gelmektedir. Özellikle Doğu Karadeniz Bölümü’nde heyelânlar çok fazla olmaktadır.

    Toprak kayması sonucunda göller de oluşur. Vadi boyunca akan bir akarsuyun önü toprak kayması ile kapanarak göller oluşabilir. Trabzon’daki Sera ve Erzurum’daki Tortum gölleri buna örnek olarak verilebilir.

    d. Sel baskınları ve önleme çalışmaları
    Sel, sağanak yağış ve hızlı kar erimeleri sonucu çok miktarda suyun akışa geçmesi ile meydana gelir. Sel, önüne gelen taşları, toprakları, bitkileri sökerek taşımaktadır. Sel, ülkemizde çok görülen bir doğal afettir. Her yöremizde sel felaketleri meydana gelebilir. Fakat en fazla Doğu Karadeniz Bölümü’nde görülür. En fazla ilkbahar mevsiminde sel meydana gelir. Bu mevsimde artan yağmurlar selleri oluşturur. Yaz aylarında görülen sellerin nedeni sağanak yağışlardır.

    Ülkemizde sellerin başlıca oluş nedenleri;

    -Sağanak yağışlar ve hızlı kar erimeleri
    -Arazinin bitki örtüsünden yoksun olmasıdır.

    Sel baskınları verimli tarım topraklarını taşır. Tarım alanlarındaki ürünlere zarar verir. Ev, yol ve köprülere zarar verir. Seller sonucunda ulaşım ve haberleşmede aksamalar olur.

    Sellerin zararlarından korunmak için;

    -Akarsu yataklarına yerleşilmemelidir.
    -Akarsu yataklarının kenarlarına taşkınları önlemek için setler yapılmalıdır.

    e. Çığ
    Çığ, büyük kar yığınlarının yamaç boyunca hareket etmesidir. Yüksek dağlık alanlardaki dik yamaçlarda bulunan karların değişik seslerle harekete geçmesi sonucu oluşur. Çığ, ülkemizde en fazla Doğu Anadolu Bölgesi’nde görülür. Bunun nedeni kar yağışlarının fazla olmasıdır.

    f. Yangınlar
    Yangınların bir kısmı yerleşim yerlerinde meydana gelir. Bunlara insanlar neden olmaktadır. Fakat özellikle orman yangınları büyük doğal afetler arasında gösterilebilir. Orman yangınları en fazla yaz ve sonbahar mevsimlerinde görülür. Orman yangınları doğal çevreye zarar verdiği gibi ülke ekonomisine de büyük zarar verir. Orman yangınları; erozyon, sel, heyelân ve kuraklığa neden olur.

    Orman yangınlarına karşı alınacak önlemleri şu şekilde sıralayabiliriz.

    -Ormanlarda yapılan pikniklerde ateş yakılmamalı, sigara izmariti atılmamalıdır.
    -Orman içinde yollar açılmalıdır.
    -Orman içinde haberleşme ve yangın söndürme sistemi kurulmalıdır.

    Türkiyede Görülen Doğal Afetler Nelerdir

    Türkiye’de Depremlerin Dağılışı:

    Türkiye deprem haritası incelendiğinde Türkiye’nin büyük bir bölümünde şiddetli depremlerin olduğu görülmektedir.

    Özellikle Kuzey Anadolu Fay Kuşağı, Batı Anadolu Fay Kuşağı, Doğu Anadolu Fay Kuşağı ve yakın çevresinde büyük depremler olmuştur.

    Depremler ile Yer Şekillerinin İlişkisi:

    Fay hatları dağlar ile çöküntü alanlarının kesiştiği yerlerden geçmektedir. Dolayısı ile dağların uzanışı ile fayların uzanışı paralellik göstermektedir. Türkiye’deki Dağlar ile fay hatları genel olarak doğu-batı uzanışlıdır. 

    Türkiye’nin 1.derece aktif fayları Kuzey Anadolu Dağları, Batı Anadolu Dağları ve Güneydoğu Toros dağlarına paralel uzanmaktadır.

    Her yerde aynı şiddette deprem olmamasının sebepleri:

    Fayların türü ve fayların uzunluğu her yerde farklı şiddette deprem üretmektedir.

    (Orman Yangınları)

    Ormanların yoğun, yangınların az olduğu yerler:

    Türkiye’nin Kuzey kıyıları: Karadeniz bölgesi, özellikle doğu ve batı Karadeniz bölümleri ile Marmara bölgesinde Yıldız dağlarının kuzey yamaçları.

    Kuzeydoğu Anadolu; Kars ve Ardahan çevresi

    Türkiye’de Orman yangınlarının az olduğu yerlerde yangın azlığının sebepleri:

    Buralarda yaz kuraklığının olmaması, sıcaklıkların fazla yükselmemesi, ağaçların ve orman altı otlarının sürekli yeşil yanmaya dirençli olması. Havanın genelikle nemli ve yağışlı olması yangınlara karşı dirençli olmasını sağlamaktadır.

    1937-2000 Arası orman yangın sayısı ve yanan alan ilişkisi:

    1937-2000 yılları arasındaki orman yangınları sayısı ile yangın alanları arasında istikrarsız bir ilişki vardır. Yani bazı yıllar az yangınlarda daha fazla alan kaplayan orman yanmıştır.

    Günümüze doğru orman yangınları sayısı genel orak artmakta iken, yanan orman alanı ise azalmaktadır.

    Nedeni: Orman yangınlarını önlemeye yönelik tedbirlerin etkili olmasıdır.

    Yangınlarla mücadelede başarılı olunurken, yangın oluşumunu önlemede başarısızlık vardır.

    Yangınlara karşı en iyi mücadele yangının oluşumunu önlemektir. Bu nedenle bütün insanlarımız yangıların olmaması için gerekli bilince ve davranışa sahip olmalıdır.



    Çığ felaketi olan yerlerin coğrafi özellikleri:

    Çığ felaketi özellikle yer şekillerinin dağlık ve engebeli olduğu, çok eğimli yüzeylerin fazla olduğu yerler ile kar yağışının çok olduğu yüksek yerlerde meydana gelmektedir. 

    Genel olarak buralarda bitki örtüsü fakirdir. 

    Bu özellikler; en etkili çığ felaketi olan Tunceli, Bingöl, Bitlis gibi Doğu Anadolu Bölgesinin doğu kesimlerinde etkili olmasına sebep olmaktadır.

    Çığ Felaketinin Yerleşmelere zarar vermesinin sebepleri:

    Yerleşmelerin dik yamaçların eteklerinde kurulması, 

    Eğimli yüzeylerde yol açılması

    Yamaçlardaki bitki örtüsünün tahrip edilmesi

    Yerleşmeleri çığ felaketine karşı koruyacak tedbirlerin alınmaması

    Türkiye’de Çığ felaketinin en az en çok olacağı iki örnek şehir:

    En az: İzmir, kar yağışının olmaması, eğimli yüzeylerin azlığı

    En Fazla: Hakkari, Eğimli yüzeylerin çok olması, kar yağışının çok olması ve uzun süre yerde kalması.


    (Afetler Genel)

    TÜRKİYE’DE EN ÇOK YAŞANAN AFETLER VE NEDENLERİ

    1-Depremler

    Jeolojik yapı, 

    Faylar: Fayları Türü, Fayların Uzunluğu

    2-Sel ve Taşkınlar

    Yağış Miktarı

    Bitki Örtüsü

    Arazi Kullanımı

    Jeomorfolojik özellikler: Yer Şekilleri, Eğim

    Drenaj Özellikleri: Yatak özellikleri, Drenaj Sistemi

    3- Kütle Hareketleri

    Kayaç Türü

    Tabakaların Uzanışı

    Suya Doygunluk

    Arazi Kullanımı: Yanlış yerleşimlerin etkisi, Yol tünel köprü yapımı, Maden ocağı açma

    Jeomorfolojik özellikler: Eğim, Yer Şekli

    4- Orman Yangınları

    Türkiye’nin Matematik Konumu

    İnsan Faktörü

    Jeomorfolojik özellikler: Engebe, Eğim, Toprak özellikleri

    İklim Özellikleri: Sıcaklık, Nem, Basınç, Rüzgarlar

    5- Çığ

    Bitki örtüsü: Sıklığı, Türü

    İklim Özellikleri: Sıcaklık, Yağış
    Jeomorfolojik Özellikler: Eğim, Yer Şekli

    Sponsorlu Bağlantılar

    Kısaca ünlü bilim adamlarının hayatları, önemli bilim adamlarının biyografileri

    Üzüm yetişen yerler, üzüm nerelerde yetişir, üzüm hangi illerimizde yetiştirilir, Türkiyede üzüm yetişen şehirlerimiz

    Bu sayfadaki "Türkiye’de En Çok Görülen Doğal Afetler" konusuyla ilgili fikrinizi merak ediyoruz? Tespit ettiğiniz hata ve eksiklikleri bize yazın! Eleştirileriniz de en az övgüleriniz kadar bizim için değerlidir.

    Yorum Yapın

    E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Current day month ye@r *