Zincirleme Ad (İsim) Tamlamasına Örnek Cümleler

201 2
Sponsorlu Bağlantılar

 

Etiketler: Zincirleme isim tamlamalarına örnek cümleler belirtisiz isim tamlaması örnek cümleler isim tamlamaları ile ilgili cümleler belirtili isim tamlaması örnek cümleler takısız isim tamlaması örnek cümleler ad tamlama tumceler on tane ornek belirtili isim tamlamasına örnek cümleler isim tamlamasına örnek cümleler Zincirleme  isim tamlamaları ile ilgili örnekler belirtili isim tamlaması ile ilgili örnekler belirtili isim tamlamalarına örnekler vatan ile ilgili cümle belirtili isim tamlamalarına örnek cümleler isim tamlaması örnek cümleler isim ile ilgili cümle

Zincirleme ad tamlaması nedir, örnek cümleler verir misiniz?

Zincirleme İsim Tamlaması:

En Az Üç İsmin Bir Araya Gelerek Oluşturduğu İsim Tamlamasıdır.

ÖRNEK:
Bahçenin Kapısının Kolu.
Köyün Kuzularının Çobanı….

  • Bahçe kapısının anahtarını cebinden düşürdü.
  • Çevre yolunun ağaçlandırma çalışmaları tamamlandı.
  • Dağ rüzgârlarının mutluluk veren şarkısı eşliğinde piknik yaptık.
  • Dünya kadınlar gününüz kutlu olsun.
  • İstanbul’un insanları canından bezdiren sorunları bitmek bilmiyor.
  • Karadeniz’in köpüklü dalgaları sahile vuruyordu.
  • Macera romanlarının okuyucusu çoktur.
  • Okulun beton duvarları yıkıldı yıkılacak.
  • Saka kuşunun ötüşü çok hoştu.
  • Sel felaketinin sonuçlarını telafi etmek için uğraşıyoruz.

– Bahçe kapısının boyası
– Vazodaki çiçeğin cinsi
– Elbisenin kumaşının deseni
– Kitabın sayfasındaki resim
– Televizyondaki Dizinin adı

ZİNCİRLEME İSİM TAMLAMASI:
*İkiden fazla isimden oluşan 
isim tamlamalarıdır.
*Bu tür tamlamalarda; 
tamlayan, tamlanan yada her ikisi birden isim tamlaması olabilir.

Masa örtüsünün kenarı (Masa,örtü,kenar) 
(Tamlayanı isim tamlamasından oluşmuş, zincirleme isim tamlaması)

Evin mutfak dolabı (Ev,mutfak,dolap) 
(Tamlananı 
isim tamlamasından oluşmuş, zincirleme isim tamlaması)

Devlet hastanesinin doktor odası 
(Tamlayanı da tamlananı da isim tamlamasından oluşmuş, zincirleme isim tamlaması)

elma ağacının yaprağı

akşam saatlerinin serinliği

sel felaketinin sonucu

isim tamlamasıyla ilgili cümleler

1- BELİRTİLİ AD TAMLAMASI: Bu tamlamalarda tamlayan da tamlanan da tamlama eki alır.

ÖRNEK

Çocuğ-un kazağ-ı
Ev-in gelir-i
Eima-nın yeşil-i
Kapı-nın tokmağ-ı
Konu-nun görüşülme-si
Ev-in oda-sı

UYAR 1: “Su ve ne” sözcükleri tamlayan oldukların*da “n” kaynaştırma ünsüzü yerine “y” kaynaştırma ünsüzünü alır.

ÖRNEK Suyun sesi Neyin nesi

UYARI 2: Belirtili ad tamlamalarında tamlayan söz*cük kişi zamiri de olabilir. Bu tamlamalarda tamlama eklerinin yerini iyelik ekleri alabilir.

ÖRNEK Benim kalemim

2- BELİRTİSİZ AD TAMLAMASI: Bu tamlamalarda yalnızca tamlanan sözcük “-ı, -i, -u, -ü” tamlayan ek*lerinden birini alır. Tamlayan sözcük ek almaz, yalın haldedir.

ÖRNEKÇocuk araba-sı

Belirtisiz ad tamlamaları türlü anlamlarda ve görev*lerde kullanılmaktadır:

a- Belirtisiz ad tamlamalarının çoğu tür gösterir.

ÖRNEK Yolcu tren-ıYemek masa-sı Okul çanta-sı

b- Yiyecek ve içeceklerin neden yapıldığını Yaprak dolma-sı Ayva reçel-i Portakal su-y-u

c- Tamlayan kişi ve yer adı olursa, çıkış yerlerini ve yetiştikleri yerleri gösterir

ÖRNEK Ankara koyun-u

d- Yer adı olarak kullanılan ve çoğu bileşik sözcük olan belirtisiz ad tamlamaları da vardır:

ÖRNEK Kuşada-sı Adapazar-ı

e- Zaman gösteren sayı adları, belirtisiz ad tamlama*sı biçiminde kullanılır.

93 harb-i 1975bahar-ı

f- Belirtisiz ad tamlamaları gazete, dergi, kurum, gün, ay bildiren ad takımları kurar.

ÖRNEK iş Banka-sı Salı gün-ü Nisan ay-ı

g- Bazı meslek adları, belirtisiz ad tamlaması şeklin*dedir.

Edebiyat öğretmen-i

h- Ulus adları belirtisiz ad tamlamaları kurar ve o ulusla olan ilgiyi belirtir.

ÖRNEK Çin mutfağ-ı Alman bira-sı

ı- Eylemsilerle (mastarlarla) de belirtisiz ad tamlama*ları kurulabilir.

ÖRNEK Düşünme pay-ı

i- Belirtisiz ad tamlamaları, zincirleme ad tamlamala*rında da kullanılır. Bu durumlarda, belirtisiz ad tamla*ması, tamlayan ya da tamlanan görevini üstlenir.

ÖRNEK Annemin telefon görüşmesi Muhtarın ker*** evi

3- TAKISIZ AD TAMLAMALARI: Tamlayan ve tam*lananın ek almadan oluşturduğu tamlamalardır. Sıfat tamlamalarıyla karıştırılmamalıdır.Takısız ad tamlamaları türlü anlamlarda ve görevler*de kullanılır:

a- Tamlayan sözcük, tamlanan sözcüğün neden ya*pıldığını belirtir.ÖRNEK Yün çorapTahta masaCam bardakÇelik tencere

b- Takısız ad tamlamalarında tamlayan sözcük, tam*lanan sözcüğün neye benzediğini, mecazlı olarak gösterir.ÖRNEKElma yanakKiraz dudakDev adam

c- Yer adlarının bir kısmı, takısız ad tamlaması şeklin*dedir. Genellikle bileşik yazılır

ÖRNEK Çankaya Beşiktaş Galatasaray

d-Takısız ad tamlamaları akrabalık adları kurar.

ÖRNEK Kız kardeş Erkek kardeş

e- Takısız ad tamlamaları şeklinde kurulmuş deyim*ler de vardır.

ÖRNEK Kepçe kulak

4-ZİNCİRLEME AD TAMLAMALARIYa tamlayan ya tamlanan ya da her ikisi de birer ad tamlaması olan yani içinde birden çok ad tamlaması bulunan tamlamalardır. Tamlayan ya da tamlanan birden fazla sözcükten oluşur.

ÖRNEK Ev-in bahçe kapı-s-ı Ayşe’nin abla-sı-nın gece elbise-s-i Çocuk pudra-sı-nın kutu-su-nun kapağ-ı

AD TAMLAMALARINDA ARAYA SÖZCÜK GİRİŞİ

Belirtili ad tamlamalarında tamlayan sözcükle tamla*nan sözcük arasına sözcük girebilir.

ÖRNEK Öğrenciler-in ders çalışma gibi bir görev-i de var*dır.

UYARI 1: Zincirleme ad tamlamalarında da araya sözcük girebilirken, belirtisiz ve takısız ad tamlamala*rında araya sözcük girmez.

UYARI 2: Mastarlar (isim fiiller) ad tamlamalarında hem tamlayan hem de tamlanan olarak kullanılır.

ÖRNEK Telefon konuşması Görüşmenin sonu

UYARI 3: Ad tamlamaları bazen bir adı niteleyerek sıfat görevi üstlenebilir.

ÖRNEK Senin dolaştığın yollar”Senin dolaştığın” belirtili ad tamlaması “yollar” adı*nın sıfatı olarak kullanılmıştır.

UYARI 4: Ad tamlamalarının içinde sıfat bulunursa böyle tamlamalara karma tamlama denir.

ÖRNEK Yeşil köşkün lambasıAğacın solgun yaprakları

UYARI 5: Ad tamlamalarında tamlayan düşebilir.

ÖRNEK (Onun) gömleği yırtılmış.

AD TAMLAMALARINDA SÖZCÜKLERİN YER DEĞİŞTİRMESİ

Türkçedeki ad tamlamalarında ilk sözcük tamlayan ikinci sözcük ise tamlanan olarak kullanılır. Özellikle şiirde bu kullanımın bazen değiştiği ve tamlananın önce, tamlayanın ise sonra kullanıldığı görülür.

ÖRNEK Üstüme bir kurşun doğruldu sandım Rüzgar beline dolandığında bir dalın. Kasketimi eğip üstüne acılarımın Patlamıştı tekeri kamyonun

Tamlamalarla Ilgili çalişma Sayfasi

TAMLAMALAR

1-Aşağıdaki cümlelerdeki sıfat tamlamalarını bulunuz.

a) Filmdeki olaylar, Bulgaristan sınırında geçiyor.

b) Sanatçı, ilk sergisini önümüzdeki hafta İstanbul’da açacak.

c) Belediye kaçak yapıya izin vermez.

d) Gittiğiniz yer çok kalabalıkmış.

e) Kış günleri sazlı sözlü eğlenceler düzenleniyor burada.

2- Aşağıdaki cümlelerdeki adlaşmış sıfatları bulunuz.

a) Ahmet Bey, eskilere saydı duyan biridir.

b) Zenginlerle arkadaşlık etmek hoşuna giderdi.

c) Büyükler gençlerden çok şey bekliyor.

d) Sıcaklar bastırmadan okullar tatile girdi.

e) Orhan Veli şiirlerinde garipleri ele almıştır.

3- Aşağıda verilen kelimeleri karşısında belirtilen tamlamalarda cümlede kullanınız.

Örnek: güzel (sıfat tamlaması): Hilal güzel saçlarını kestirmek istemiyordu.

a) Korku (belirtisiz isim tamlaması):

b) Hangi (sıfat tamlaması):

c) Yorgun (sıfat tamlaması):

d) Televizyon (belirtili isim tamlaması):

e) Savaş (belirtisiz isim tamlaması):

f) Çelik (takısız isim tamlaması):

g) Bahçe (zincirleme isim tamlaması):

4- Aşağıdaki cümlelerdeki altı çizili tamlamaların çeşidini yazın ve cümlede hangi görevde kullanıldığını belirtiniz.

a) Macera romanlarının okuyucusu her yıl biraz daha artıyor.

b) Bu işi yapan onun kardeşidir.

c) Bahar gelince, köşkün büyük bahçesinde çiçekler açardı.

d) En büyük arzusu salonu geniş bir eve sahip olmaktı.

e) Yardımları dağıtırken fakir insanları düşünelim.

5- Aşağıdaki cümlelerdeki isim tamlamalarının bulup çeşitlerini yazınız.

a) Akıllılık, başkalarının sözüyle hareket etmediğini bilmektir.

b) Telefon numaralarını aklımda tutamam.

c) Vatan sevgisinin yüceliğini herkes benliğinde duyar.

d) Yörük çadırında yemekler tahta kaşıkla yeniyordu.

e) Ayağının altına muz kabuğu koymuşlar.

6- Aşağıdaki cümlelerde altı çizili tamlamaların çeşidini yazınız.

a) Çil çil altınlar bulacağımızı sanmıştık.

b) Ben bu çocukların hepsini de yakından tanırım.

c) Gönderdiğim mektup geri geldi.

d) Amasya’nın en tanınmış meyvesi elmadır.

e) Bahçenin köşesinde bir demir kapı vardı.

7- Aşağıdaki kelimelere yapım-çekim ekleri getirerek karşılarında belirtilen çeşitte tamlamalar oluşturup cümlede kullanınız.

a) Bahçe-büyük (sıfat tamlaması):

b) Ev-genç (sıfat tamlaması):

c) Kolye-gümüş (takısız isim tamlaması)

d) Tablo-duvar (sıfat tamlaması):

e) Tuş-telefon (belirtili isim tamlaması):

f) Motor-arıza-araba (zincirleme isim tamlaması):

g) Koku-çiçek (belirtisiz isim tamlaması):

8- Aşağıdaki cümlelerde sıfat-fiil görevinde olan kelimeleri bulunuz.

a) Beklenmedik olaylar canımı sıkıyordu.

b) Görünmez kaza diye buna derler.

c) Kıyıya vurmuş balıklar yenmez.

d) Dün yazılan mektubu bugün atabildim.

e) Kışın yakacak odun bile bulamamıştı.

f) Ahmet Dede öpülesi elleri olan bir insandır.

g) Mağazadaki bazı yazar kasalar bozulmuş.

9- “Tencere” kelimesiyle yapılan tamlamaların çeşidi ile bu tamlamaların cümle içindeki görevini yazınız.

a) Tencere kapağı bir türlü kapanmıyordu.

b) Tencerenin dibi çok fazla kararmış.

c) Annem yeşil tencereyi eskiciye sattı.

d) Pazarlamacıdan aldığı çelik tencereyi geri vermek istedi.

e) Tencerenin siyah kulpu düşmüş.

10- Ey bu topraklar için toprağa düşmüş asker!

Gökten ecdat inerek öpse o pak alnı, değer.

Ne büyüksün ki kanın kurtarıyor tevhidi,

Bedrin arslanları ancak bu kadar şanlı idi.

Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?

“Gömelim gel seni tarihe” desem, sığmazsın.

Hercümerc ettiğin edvara da yetmez o kitap,

Seni ancak ebediyyetler eder istiab.

Yukarıdaki şiirde olan tamlamaları bulup karşılarına yazınız.

Sıfat tamlaması:

Sıfat tamlaması:

Sıfat tamlaması:

Belirtili isim tamlaması:

11- Aşağıdaki cümlelerdeki boş yerlere karşılarında belirtilen çeşitte tamlama olacak şekilde uygun kelimeler yazınız.

a) Vapurda …………… yer bulmak çok zordu. (sıfat tamlaması)

b) Ali köyünün ……….. özlemişti. (belirtili isim tamlaması)

c) Afganistan’daki savaşta füzeler………… gemilerinden atılıyor. (belirtisiz isim tamlaması)

d) Hırsızlar ……….. kasayı açmayı başarmışlardı. (takısız isim tamlaması)

e) Doğanın …………. güzelliği gözler önüne serilmişti. (karma tamlama)

İsim tamlaması nedir? İsim tamlaması çeşitleri ve örnekleri

İsim tamlamasının tanımını, çeşitlerini ve örnekleme usulü detaylı bilgileri aşağıda bulabilirsiniz.

İsim Tamlaması Nedir?

Bir ismin başka bir isim veya isimler tarafından tamlanmasına isim tamlaması denir.

İsim tamlamalarında iki öge vardır:

1-Tamlanan: Asıl anlatılmak istenen varlıktır. Asıl öge tamlanandır.

2-Tamlayan: Asıl ögeyi tamlayan yardımcı ögedir.

İism tamlaması 4 türden oluşmaktadır. Bunlar sırasıyla şunlardır:

1. Takısız İsim Tamlaması

2. Belirtisiz İsim Tamlaması

3. Belirtili İsim Tamlaması

4. Zincirleme İsim Tamlaması

İsim tamlama türleri arasında “Takısız isim Tamlaması”na da yer verilmiştir. Ancak son yıllarda bu tamlama biçimi tartışılır hale gelmiştir. Çünkü tamlayan kelimenin isim olmaktan ziyade, tamlanan kelimenin yapısından bahsettiğinden dolayı listeye alınmamaktadır. Örneklerden de daha iyi anlaşılacaktır.

1-Takısız İsim Tamlaması: Tamlayanın ve tamlanının ek almadığı tamlama biçimidir.

Takısız İsim Tamlaması Örnekleri:

Altın kolye,
Gümüş yüzük
Plastik bidon,
Tanta kaşık
Cam vazo,
Yün kazak gibi.

Örneklernden de anlaşılacağı gibi tamlayan kelime tamlananın neden yapıldığından bahsetmektedir.

Demir kapı derken kapının neden yapıldığını demir kelimesi belirtmektedir.

2-Belirtisiz İsim Tamlaması: Tamlayanı ek almayan, tamlananı ek alan tamlama biçimidir.

Belirtisiz İism Tamlaması Örnekleri:

Okul yol-u,
Öğretmen çeket-i,
Baba ocağ-ı,
para üst-ü
pazar çanta-s-ı (ünlüyle biten kelimeler kaynaştırma -s ünsüzünü alırlar)
Öğrenci çanta-s-ı gibi.

3-Belirtili İsim Tamlaması: Tamlayanı ve tamlananı ek alan tamlama türüdür.

Belirtili İsim Tamlaması Örnekleri:

Köy-ün orman-ı,
Ağac-ın dal-ı,
Defter-in fiyat-ı,
Ali’-n-in çanta-s-ı, (her iki kelime de kaynaştırma ünsüzü almıştır.)
Bina-n-ın çatı-s-ı,
Dünya-n-ın orta-s-ı gibi.

4-Zincirleme İsim Tamlaması: Bir ismi birden fazla ismin tamlamasıyla oluşan tamlama türüdür.

Zincirleme İsim Tamlaması Örnekleri:

Not : Zincirleme isim tamlamasından birden fazla tamlama vardır.

Bahçe kapısı bir tamlamadır.

Evin bahçe kapısı dediğimiz zaman bir tamalama daha oluşmakta.

Okul müdürünün makam odası

Öğretmen çeketinin düğmesi … gibi.

Şimdi verilen örneklerde eklere bakalım

Öğretmen çeketinin kolu

Öğretmen not defteri

Babamın amcasının eşi

Burada tamlamayı oluşturan kelimeler duruma göre ek almışlardır.

Not : Tamlamayı oluşturan kelimeler arasına sıfat girebilir. Tamlama yine özelliğini korur.

Çocuğun çantasının kilidi kırılmış. (Zincirleme isim tamlaması)

Çocuğun eski çantasının kilidi kırılmış.(Zincirleme isim tamlaması)

Bu tamlamada bir de sıfat tamlaması oluşmuştur.

Takısız isim tamlamalarında sıfat sadece tamlayan önüne gelir.

Demir testere-Eski demir testere

Kağıt helva-Renkli çelik kapı gibi

Sponsorlu Bağlantılar

2 Yorum --> "Zincirleme Ad (İsim) Tamlamasına Örnek Cümleler"

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Current ye@r *